RoiNeon.gr
ΥΓΕΙΑ

Καρκίνος τραχήλου της μήτρας: Ένας καρκίνος που μπορούμε, και οφείλουμε, να εξαλείψουμε

Η 17η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) ως Παγκόσμια Ημέρα Εξάλειψης του Καρκίνου του Τραχήλου της Μήτρας, αναδεικνύοντας μια μοναδική περίπτωση στην ογκολογία: έναν καρκίνο του οποίου γνωρίζουμε την κύρια αιτία, διαθέτουμε αποτελεσματικό εμβόλιο για την πρόληψή του, έχουμε αξιόπιστες μεθόδους έγκαιρης ανίχνευσης και, πλέον, σύγχρονες θεραπείες που αλλάζουν την πρόγνωση. Η ημέρα αυτή συνδέεται με την έναρξη, το 2020, της φιλόδοξης παγκόσμιας στρατηγικής του ΠΟΥ, η οποία βασίζεται σε τρεις πυλώνες — τον εμβολιασμό έναντι του HPV, τον συστηματικό προσυμπτωματικό έλεγχο και την έγκαιρη, αποτελεσματική θεραπευτική αντιμετώπιση — με απώτερο στόχο τη δραστική μείωση των νέων περιστατικών και των θανάτων από τη νόσο.

Η επιβάρυνση της νόσου: αριθμοί που προκαλούν

Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα στοιχεία του ΠΟΥ, το 2024 καταγράφηκαν παγκοσμίως περίπου 604.000 νέα περιστατικά καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και 280.000 θάνατοι. Παρά τις σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις, η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρή απειλή για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε χώρες όπου η πρόσβαση στον εμβολιασμό και στον προσυμπτωματικό έλεγχο παραμένει περιορισμένη. Η ανισότητα αυτή είναι ίσως το πιο οδυνηρό χαρακτηριστικό της νόσου: περισσότερο από το 90% των θανάτων σημειώνεται σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, εκεί όπου οι γυναίκες συχνά διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, όταν οι θεραπευτικές επιλογές είναι πλέον περιορισμένες.

Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής (Νοσοκομείο Αλεξάνδρα) της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας, Διευθυντής Θεραπευτικής Κλινικής, Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», τ. Πρύτανης ΕΚΠΑ), επισημαίνουν ότι η νόσος εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη ενίσχυσης των προγραμμάτων πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης.

Η ανάπτυξη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας συνδέεται σχεδόν πάντοτε με την εμμένουσα λοίμωξη από ογκογόνους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) , κυρίως τους τύπους 16 και 18, που ευθύνονται για περίπου το 70% των περιπτώσεων. Ο HPV είναι ένας εξαιρετικά συχνός σεξουαλικώς μεταδιδόμενος ιός — υπολογίζεται ότι έως και το 80% των σεξουαλικά ενεργών ατόμων θα μολυνθούν κάποια στιγμή στη ζωή τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η λοίμωξη υποχωρεί αυτόματα μέσω της δράσης του ανοσοποιητικού συστήματος. Ωστόσο, η παραμονή ορισμένων ογκογόνων τύπων μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη προκαρκινικών αλλοιώσεων, οι οποίες ενδέχεται να εξελιχθούν σε διηθητικό καρκίνο έπειτα από αρκετά χρόνια — συνήθως 10 έως 20. Αυτό το μεγάλο «παράθυρο» ευκαιρίας είναι που καθιστά την πρόληψη και τον προσυμπτωματικό έλεγχο τόσο αποτελεσματικά.

Πρόληψη: το ισχυρότερο όπλο

Ο εμβολιασμός έναντι του HPV αποτελεί το σημαντικότερο μέτρο πρωτογενούς πρόληψης. Τα διαθέσιμα εμβόλια — διδύναμα, τετραδύναμα και εννεαδύναμα — προσφέρουν υψηλή προστασία έναντι των κυριότερων ογκογόνων τύπων του ιού και μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου. Το εννεαδύναμο εμβόλιο, ειδικότερα, καλύπτει περίπου το 90% των τύπων HPV που σχετίζονται με καρκίνο.

Ο εμβολιασμός συστήνεται κατά προτεραιότητα πριν από την έναρξη της σεξουαλικής δραστηριότητας — ιδανικά σε ηλικία 9–14 ετών — και συνιστάται τόσο για τα κορίτσια όσο και για τα αγόρια. Ο εμβολιασμός των αγοριών δεν είναι απλώς θέμα ατομικής προστασίας· συμβάλλει καθοριστικά στην ανοσία της αγέλης και στην πρόληψη άλλων HPV-σχετιζόμενων κακοηθειών, όπως του στοματοφάρυγγα, του πρωκτού και του πέους. Τα δεδομένα από χώρες με υψηλή εμβολιαστική κάλυψη δείχνουν ήδη δραματική μείωση των προκαρκινικών αλλοιώσεων και των περιστατικών καρκίνου στις νεότερες γενιές — μια από τις πιο εντυπωσιακές επιτυχίες της σύγχρονης προληπτικής ιατρικής.

Εξίσου καθοριστικός είναι ο προσυμπτωματικός έλεγχος, μέσω του τεστ Παπανικολάου και του μοριακού ελέγχου HPV DNA, σύμφωνα με τις ισχύουσες κατευθυντήριες οδηγίες. Ο μοριακός έλεγχος HPV DNA έχει υψηλότερη ευαισθησία από το συμβατικό τεστ Παπανικολάου και επιτρέπει την ανίχνευση της λοίμωξης υψηλού κινδύνου ακόμη και πριν από την εμφάνιση κυτταρικών αλλοιώσεων. Οι εξετάσεις αυτές επιτρέπουν την αναγνώριση προκαρκινικών αλλοιώσεων ή λοιμώξεων υψηλού κινδύνου πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων, και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μπορεί να αποτρέψει την εξέλιξή τους σε καρκίνο.

Αξίζει να επισημανθεί ότι ο εμβολιασμός δεν υποκαθιστά τον προληπτικό έλεγχο, καθώς οι δύο παρεμβάσεις λειτουργούν συμπληρωματικά: το εμβόλιο προστατεύει από τους τύπους HPV που καλύπτει, αλλά ο έλεγχος παραμένει απαραίτητος για την ανίχνευση λοιμώξεων από άλλους τύπους ή προκαρκινικών αλλοιώσεων που may έχουν ήδη αναπτυχθεί.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα στα αρχικά στάδια. Η εμφάνιση ασυνήθιστης κολπικής αιμορραγίας — ιδιαίτερα μετά τη σεξουαλική επαφή ή την εμμηνόπαυση — επίμονων ή δυσώδων εκκρίσεων, πυελικού πόνου ή άλλων ανεξήγητων συμπτωμάτων απαιτεί άμεση γυναικολογική διερεύνηση. Η ευαισθητοποίηση των γυναικών και η έγκαιρη προσφυγή στον γυναικολόγο είναι κρίσιμης σημασίας, καθώς η διάγνωση σε πρώιμο στάδιο σχετίζεται με πολύ υψηλότερα ποσοστά ίασης.

Θεραπευτικές εξελίξεις: από τη χειρουργική στην ανοσοθεραπεία

Σημαντική πρόοδος έχει σημειωθεί και στη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου. Στα αρχικά στάδια, η χειρουργική θεραπεία μπορεί να προσφέρει ίαση, ενώ στην τοπικά προχωρημένη νόσο η χημειοακτινοθεραπεία αποτελεί βασικό θεραπευτικό πυλώνα. Τα τελευταία χρόνια, η ανοσοθεραπεία έχει μεταβάλει ριζικά το θεραπευτικό τοπίο:

  • Μελέτη KEYNOTE-A18: Ανέδειξε σημαντική βελτίωση της συνολικής επιβίωσης με την προσθήκη pembrolizumab στη χημειοακτινοθεραπεία και τη συνέχισή του ως θεραπεία συντήρησης σε ασθενείς με υψηλού κινδύνου, τοπικά προχωρημένη νόσο. Πρόκειται για μια από τις πρώτες μελέτες που απέδειξαν όφελος επιβίωσης με ανοσοθεραπεία σε αυτή τη ρύθμιση, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στη θεραπεία της τοπικά προχωρημένης νόσου.

  • Μελέτη KEYNOTE-826: Κατέδειξε σημαντικό όφελος επιβίωσης από την προσθήκη pembrolizumab στη χημειοθεραπεία, με ή χωρίς bevacizumab, σε ασθενείς με επίμονη, υποτροπιάζουσα ή μεταστατική νόσο, ιδιαίτερα όταν ο όγκος εκφράζει PD-L1. Το εύρημα αυτό οδήγησε στην καθιέρωση της ανοσοθεραπείας ως νέου προτύπου φροντίδας για τη μεταστατική νόσο, προσφέροντας ουσιαστική παράταση της επιβίωσης σε ασθενείς που μέχρι πρόσφατα είχαν πενιχρές επιλογές.

Ο ΠΟΥ έχει θέσει φιλόδοξους, αλλά ρεαλιστικούς, στόχους για το 2030:

  • 90% των κοριτσιών να έχουν εμβολιαστεί πλήρως κατά του HPV έως την ηλικία των 15 ετών.

  • 70% των γυναικών να υποβάλλονται σε προσυμπτωματικό έλεγχο υψηλής ακρίβειας έως τις ηλικίες των 35 και 45 ετών.

  • 90% των γυναικών με προκαρκινικές αλλοιώσεις ή διηθητικό καρκίνο να λαμβάνουν κατάλληλη θεραπεία και φροντίδα.

Η επίτευξη αυτών των στόχων θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των νέων περιστατικών κατά περισσότερο από 40% και των θανάτων κατά περίπου 50% έως το 2040, αποτρέποντας εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους παγκοσμίως.

Η 17η Νοεμβρίου υπενθυμίζει ότι η εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας ως προβλήματος δημόσιας υγείας δεν αποτελεί πλέον ένα μακρινό επιστημονικό όραμα, αλλά έναν ρεαλιστικό και επιτεύξιμο στόχο. Η ενημέρωση, ο εμβολιασμός, ο συστηματικός προληπτικός έλεγχος και η ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες μπορούν να σώσουν χιλιάδες ζωές. Για πρώτη φορά στην ιστορία της ογκολογίας, έχουμε τη δυνατότητα να αλλάξουμε ουσιαστικά την πορεία μιας κακοήθειας — όχι μόνο θεραπεύοντάς την αποτελεσματικότερα, αλλά προλαμβάνοντας την εμφάνισή της. Το στοίχημα για την ελληνική κοινωνία και για κάθε σύστημα υγείας είναι η μετατροπή αυτής της δυνατότητας σε πράξη: η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης, η ενίσχυση των προγραμμάτων screening και η διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στη θεραπεία για όλες τις γυναίκες, ανεξαρτήτως τόπου κατοικίας ή κοινωνικοοικονομικής κατάστασης.

Πηγή: www.zougla.gr

Κοινοποίησε την είδηση
Facebook
Ράδιο Δίφωνο Πάτησε Play για ζωντανή μετάδοση
Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας τότε συναινείτε σε αυτό. View more
Accept

Εγκατάσταση RoiNeon